نام شرکت، داده‌ها و اطلاعات نمایش‌داده‌شده فرضی است؛ ساختار و منطق داشبورد از پروژهی واقعی است.
داشبورد مصارف مواد اولیه در Power BI؛ مصرف ریالی، مغایرت انبار با سند عملکرد و ضایعات برش
داشبوردی برای مدیر مالی و مدیر تولید که مصرف مواد اولیه را ریالی و مقداری، ماه به ماه کنار تولید ریل نشان می‌دهد، حوالههای انبار را با سند عملکرد تولید تطبیق می‌دهد و ضایعات واقعی برش را از تراز ریل تولیدی و رول به دست می‌آورد.
- صنعت:
- تولید کاغذ و مقوا، برش رول و بسته‌بندی
- ابزارها:
- Microsoft Power BI · SQL Server · نرمافزار رهکاران
- تاریخ انتشار:
مسئله: مصرف مواد اولیه دیر و ناقص دیده می‌شد
مواد اولیه بزرگ‌ترین قلم بهای تمام‌شده در صنایع فرایندی است، اما در بیشتر کارخانه‌ها مصرف آن فقط در گزارش ماهانه‌ی انبار دیده میشود: یک جدول طولانی از حواله‌ها که معلوم نمی‌کند کدام مصرف به کدام تولید مربوط است.
وقتی حوالهی انبار با سند عملکرد تولید تطبیق داده نشود، اختلاف‌ها تا پایان دوره پنهان می‌ماند؛ ضایعات خط برش هم در هیچ سندی ثبت نمیشود و عملاً گم میشود.
داشبورد مصارف مواد اولیه چه چیزی نشان می‌دهد
همهی بخش‌ها به هم وصل‌اند و هر انتخاب، بقیه‌ی صفحه را فیلتر میکند:
- کارت‌های مبلغ مصرف مرکز، برگشت از مصرف، مصرف خالص، درصد مطابقت با سند عملکرد و تعداد ردیف‌های بدون سند.
- روند ماهانه‌ی مصرف ریالی کنار خط تولید ریل، تا افزایش مصرف از افزایش تولید جدا دیده شود.
- فهرست کالای تولیدی؛ با یک کلیک همهی نمودارها فقط مصرف همان محصول را نشان می‌دهند.
- تقویم شمسی ماه با شدت مصرف روزانه و کلیک روی هر روز برای دیدن مصرف و مغایرت همان روز.
- نمودار مواد پرمصرف و نمودار مغایرت عملکرد با انبار برای هر قلم کالا.
- ماتریس گرماژ × عرض برای خط برش و بسته‌بندی، با راندمان هر ترکیب؛ خانه‌ی بالای ۱۰۰٪ یعنی سند برش ناقص است.
- تراز دورهای ریل و رول: ریل تولیدی ماشین کاغذ منهای رول تولیدی، ماهانه یا هفتگی؛ همان ضایعات واقعی برش.
شاخصها چطور حساب می‌شوند
تعریف‌ها در داشبورد ثابت است تا مالی، انبار و تولید با یک عدد صحبت کنند:
- مصرف خالص: حوالهی مصرف به مرکز تولید منهای برگشت از مصرف همان دوره.
- مطابقت با سند عملکرد: سهم ردیف‌های حواله‌ای که با مصرف ثبت‌شده در سند عملکرد تولید برابر است؛ بقیه به مصرف بیشتر، مصرف کمتر، بدون سند عملکرد و بدون انبار دسته‌بندی می‌شوند.
- راندمان طبق سند برش: رول تولیدی تقسیم بر ریل ثبت‌شده در سند برش؛ برای پیدا کردن سندهای ناقص.
- ضایعات واقعی برش: ریل تولیدی ماشین کاغذ منهای رول تولیدی برش در یک دوره‌ی ماهانه یا هفتگی؛ چون در یک روز ریل و رول همزمان نیستند، تراز دورهای عدد درست را می‌دهد.
روش استفاده از داشبورد
روال پیشنهادی ماهانه برای مدیر مالی و مدیر تولید:
- روند ماهانه را ببینید و ماه‌هایی را که مصرف بیشتر از تولید رشد کرده جدا کنید.
- روی کالای تولیدی کلیک کنید تا ببینید افزایش مصرف مربوط به کدام محصول است.
- نمودار مغایرت را مرور کنید و برای هر قلم با اختلاف بالای ۲٪ علت را از انبار و تولید بخواهید.
- با دابل‌کلیک روی برش و بسته‌بندی، خانه‌های قرمز ماتریس را پیدا کنید و سند برش آن‌ها را اصلاح کنید.
- تراز دورهای را با هدف ضایعات برش مقایسه کنید.
تصمیم‌هایی که با این داشبورد گرفته میشود
چند تصمیم رایج که با همین صفحه گرفته میشود:
- تمرکز مذاکره‌ی خرید و قرارداد سالانه روی چند قلمی که بیشترین سهم مبلغ مصرف را دارند.
- تطبیق حوالههای اقلام پرمغایرت با فرمول تولید و مستند کردن علت اختلاف در جلسه‌ی مشترک تولید و انبار.
- بازبینی برنامه‌ی برش و ترکیب عرض سفارش‌ها در ماه‌هایی که ضایعات برش از هدف بالاتر رفته است.
- اصلاح ثبت مصرف ریل در سندهای برش، تا راندمان برش قابل اعتماد شود.
پیاده‌سازی فنی در Power BI
داده از جدول‌های انبار و تولید نرمافزار رهکاران با یک کوئری SQL خوانده میشود: حوالههای مصرف، سندهای عملکرد تولید با شیفت ثبت‌شده در خود سند، مصرف مواد هر سند و ماهیت کالا (ریل یا رول). مدل داده در Power BI یک جدول مرجع برای همهی نماهاست.
نماها در Power BI ساخته شده‌اند تا تقویم شمسی، ماتریس برش و پنجره‌های جزئیات با دابل‌کلیک دقیقاً همان‌طور که مدیران می‌خواستند رفتار کنند.
پرسش‌های متداول
این داشبورد مصرف مواد را با چه چیزی مقایسه میکند؟
با سند عملکرد تولید. هر ردیف حوالهی انبار با مصرفی که در سند عملکرد همان سفارش تولید ثبت شده مقایسه و در یکی از گروههای مطابق، مصرف بیشتر، مصرف کمتر، بدون سند عملکرد یا بدون انبار قرار میگیرد.
ضایعات برش چطور حساب میشود وقتی در سند ثبت نمیشود؟
از تراز دورهای: ریل تولیدی ماشین کاغذ منهای رول تولیدی خط برش در یک ماه یا یک هفته. در یک روز ریل و رول همزمان نیستند، اما در یک دوره تراز درست درمیآید.
آیا با نرمافزار رهکاران کار میکند؟
بله. این نمونه روی دادهی رهکاران ساخته شده است. برای سیستمهای دیگر هم کافی است حوالههای انبار و سندهای عملکرد تولید قابل خواندن باشند.
آیا دادههای این نمونهکار واقعی است؟
خیر. نام شرکت، محصولات و همهی اعداد فرضی است؛ ساختار، شاخصها و منطق محاسبه از پروژهی واقعی است.
موضوعات
- داشبورد مصرف مواد اولیه
- کنترل مصرف مواد در تولید
- مغایرت انبار و تولید
- سند عملکرد تولید
- ضایعات برش و راندمان برش
- داشبورد Power BI رهکاران
- بهای تمام‌شده مواد
- داشبورد صنایع کاغذ